Noma: Παραιτήθηκε ο διάσημος σεφ Ρενέ Ρετζέπι μετά από δεκάδες καταγγελίες κακοποίησης
«Βρίσκομαι στην κοιλιά του θηρίου. Για να βεβαιωθώ ότι αισθάνεστε 100 τοις εκατό καλά, θα απομακρυνθώ» ανακοίνωσε ο πολυβραβευμένος με αστέρια Michelin Δανός σεφ.
Ο διάσημος Δανός σεφ Ρενέ Ρετζέπι ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το εστιατόριο Noma, μετά από δεκάδες καταγγελίες για λεκτική και σωματική κακοποίηση στην κουζίνα του διάσημου εστιατορίου.
Η παραίτηση του πολυβραβευμένου σεφ με αστέρια Michelin έρχεται λίγες ημέρες μετά τη δημόσια συγγνώμη του και ενώ το σκάνδαλο έχει ανοίξει ξανά τη συζήτηση για τις σκληρές συνθήκες εργασίας στη γαστρονομία υψηλού επιπέδου.
«Οι τελευταίες εβδομάδες έχουν φέρει την προσοχή και έχουν προκαλέσει σημαντικές συζητήσεις σχετικά με το εστιατόριό μας, τον κλάδο μας και την προηγούμενη ηγεσία μου», ανέφερε σε ανακοίνωσή του.
«Έχω εργαστεί για να γίνω καλύτερος ηγέτης και το Noma έχει κάνει μεγάλα βήματα για να μεταμορφώσει την κουλτούρα εδώ και πολλά χρόνια», συνέχισε ο παγκοσμίου φήμης σεφ, τονίζοντας ότι: «Αναγνωρίζω ότι αυτές οι αλλαγές δεν επιδιορθώνουν το παρελθόν».
«Μια συγγνώμη δεν είναι αρκετή. Αναλαμβάνω την ευθύνη των πράξεών μου».
«Μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες οικοδόμησης και διεύθυνσης αυτού του εστιατορίου, αποφάσισα να αποχωρήσω και να επιτρέψω στους εξαιρετικούς ηγέτες μας να καθοδηγήσουν τώρα το εστιατόριο στο επόμενο κεφάλαιό του», δήλωσε ο διάσημος σεφ στην ανακοίνωσή του, προσθέτοντας ότι παραιτήθηκε επίσης από το διοικητικό συμβούλιο του μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ίδρυσε το 2011.
Η ανακοίνωση έγινε πριν από το άνοιγμα του pop-up εστιατορίου του στο Λος Άντζελες, το οποίο -σύμφωνα με τον Ρετζέπι- θα πραγματοποιηθεί παρά τις διαμαρτυρίες.
«Η αποστολή του Noma για το μέλλον είναι να συνεχίζει να εξερευνά ιδέες, να ανακαλύπτει νέες γεύσεις και να φαντάζεται τι μπορεί να γίνει το φαγητό σε δεκαετίες από τώρα», κατέληξε. «Το Noma ήταν πάντα μεγαλύτερο από οποιονδήποτε άλλον. Και αυτό το επόμενο βήμα τιμά αυτή την πεποίθηση».
«Θα το ξεπεράσουμε»
Την απόφασή του ανακοίνωσε και με βίντεο που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στο οποίο εμφανίζεται να ενημερώνει το προσωπικό του εστιατορίου.
«Λυπάμαι που όλοι βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση, πραγματικά λυπάμαι», είπε στο βίντεο που ανέβασε στο Instagram.
«Δεν νομίζω ότι αυτό αντιπροσωπεύει την ομάδα μας», συνέχισε ο Ρετζέπι. «Είμαι τόσο περήφανος για το πού βρισκόμαστε ως οργανισμός - απλώς εγώ βρίσκομαι στην κοιλιά του θηρίου. Για να βεβαιωθώ ότι αισθάνεστε 100 τοις εκατό καλά, θα απομακρυνθώ, εντάξει;» ρώτησε ρητορικά ο Ρετζέπι.
Αφού είπε στα μέλη του προσωπικού ότι θα ήταν δική τους ευθύνη να συνεχίσουν την αποστολή του Noma, επέμεινε ότι δεν «αποφεύγει καμία ευθύνη για το πώς τα πήγε», ενώ εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι «Θα το ξεπεράσουμε», συμπληρώνοντας ωστόσο ότι «επειδή επικεντρώνεται τόσο πολύ σε μένα, πρέπει να απομακρυνθώ».
Στη συνέχεια, ζήτησε από το προσωπικό του «παρακαλώ, παρακαλώ, παρακαλώ, παλέψτε, να είστε σε αυτό, να βρείτε δύναμη ο ένας στον άλλον ως ομάδα και να ξέρετε ότι το κάνω αυτό για να προστατεύσω όλους εδώ».
Ο διάσημος σεφ ολοκλήρωσε το μήνυμά του επιμένοντας ότι η κουλτούρα στο εστιατόριο έχει αλλάξει από τότε που οι υπάλληλοι ισχυρίστηκαν ότι κακοποιήθηκαν και «δεν είμαστε αυτοί».
«Υπάρχουν πολλές πλευρές σε αυτό - δεν είναι μονόπλευρο», είπε, σημειώνοντας ότι τώρα πρόκειται να σχεδιάσει «την επόμενη φάση».
Διαδηλώσεις κατά των εγκαινίων του Noma
Η παραίτηση του Ρετζέπι έρχεται μετά τη συγκέντρωση διαδηλωτών που βγήκαν στους δρόμους για να καταγγείλουν το pop-up store στο Λος Άντζελες, μετά τις καταγγελίες του πρώην επικεφαλής του εργαστηρίου ζύμωσης του Noma της Κοπεγχάγης, Jason Ignacio White.
«Για χρόνια, η κουλτούρα που περιβάλλει τον Ρενέ Ρετζέπι και το Noma έχει εξυμνηθεί χωρίς να αντιμετωπίζεται η βλάβη που βίωσαν πολλοί εργαζόμενοι στο παρασκήνιο», είπε.
Ο Jason Ignacio White ισχυρίστηκε ότι είχε «παρατηρήσει εκφοβισμό, απλήρωτη εργασία και μια κουλτούρα που ωθούσε τους ανθρώπους πέρα από τα όριά τους, ενώ περίμενε σιωπή για αντάλλαγμα» στο εστιατόριο.
Τον τελευταίο μήνα, ο White κοινοποιεί δημόσια σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατηγορίες που του έχουν αποσταλεί από πρώην υπαλλήλους, καθώς και υποτιμητικές φωτογραφίες για το Noma.
Μία από τις πιο πρόσφατες αναρτήσεις στις 27 Φεβρουαρίου δείχνει ένα νήμα μηνυμάτων κειμένου που περιλάμβανε έναν ανώνυμο εργαζόμενο που είπε ότι η εργασία στο Noma ήταν «οι δύο χειρότερες εβδομάδες της ζωής μου».
Ο εργαζόμενος ισχυρίστηκε ότι ο Ρετζέπι τον είχε γρονθοκοπήσει στο στομάχι επειδή «δεν είχε μαζέψει σωστά τα βότανα» το 2012.
Αυτοί οι ισχυρισμοί έρχονται να προστεθούν στις καταγγελίες που έγιναν στο άρθρο των Times, στο οποίο μια σεφ που ονομάστηκε Alessia είπε ότι «η μετάβαση στη δουλειά ήταν σαν να πήγαινε σε πόλεμο».
«Έπρεπε να αναγκάσεις τον εαυτό σου να είναι δυνατός, να μην δείχνεις φόβο», πρόσθεσε.
Σε ένα περιστατικό, ειπώθηκε ότι ο Ρετζέπι είχε επανειλημμένα γελοιοποιήσει έναν sous-chef μπροστά σε περίπου 40 μάγειρες. Ένας δημόσιος διασυρμός όπως αυτός, φέρεται να ήταν συνηθισμένος στην κουζίνα του Noma.
Ο Ρετζέπι φέρεται να γρονθοκόπησε τον υπάλληλο αρκετές φορές στα πλευρά και δεν σταμάτησε μέχρι που ο σεφ είπε στην ομάδα ότι του άρεσε να κάνει στοματικό σεξ σε DJ’s.
Η βίαιη αντιπαράθεση φέρεται να πυροδοτήθηκε από το γεγονός ότι ο sous-chef έπαιξε techno μουσική στην κουζίνα, ένα είδος μουσικής που αντιπαθούσε ο Ρετζέπι.
Ένας άλλος σεφ ονόματι Μπεν ισχυρίστηκε ότι κανείς στην κουζίνα δεν εξαιρούνταν από την φερόμενη σωματική κακοποίηση του Ρετζέπι.
«Απλώς ήρθε μπροστά μας ενώ ήμασταν στοιχισμένοι και μας γρονθοκόπησε στο στήθος», είπε ο πρώην εργαζόμενος του Noma.
Ο Ρετζέπι κατηγορήθηκε επίσης ότι έβαζε τους ασκούμενους να εργάζονται 16 ώρες ημερησίως, ενώ δεν αμείβονταν.
«Ο Ρενέ μεγάλωσε μια γενιά νταήδων και αυτοί μας εκφόβιζαν», είπε ο Μεχμέτ Τσεκιργκέ, ασκούμενος στο Noma το 2018.
Σε αυτούς φέρεται να περιλαμβανόταν και ο Αμερικανός σεφ Μπλέιν Γουέτζελ, ο οποίος κατηγορήθηκε για σωματική και λεκτική κακοποίηση αφότου έφυγε από το Noma για να ανοίξει ξεχωριστό εστιατόριο.
Όταν οι ισχυρισμοί πρωτοεμφανίστηκαν, ο Ρετζέπι είπε ότι δεν «αναγνώρισε όλες τις λεπτομέρειες σε αυτές τις ιστορίες», αλλά ότι είδε «αρκετά από την προηγούμενη συμπεριφορά μου να αντικατοπτρίζεται σε αυτές για να καταλάβω ότι οι πράξεις μου ήταν επιβλαβείς για τους ανθρώπους που συνεργάζονταν μαζί μου».
«Έχω αλλάξει»
Ο Δανός σεφ ζήτησε συγγνώμη και είπε ότι «εργάστηκε για να αλλάξει».
«Την τελευταία δεκαετία αυτό σήμαινε θεραπεία, βαθιά περισυλλογή και απομάκρυνση από την ηγεσία της καθημερινής υπηρεσίας», είπε. «Έχω βρει καλύτερους τρόπους να διαχειρίζομαι τον θυμό μου και εξακολουθώ να μαθαίνω».
Ο Ρετζέπι είχε γράψει προηγουμένως το 2015 ότι υπήρξε «νταής για μεγάλο μέρος της καριέρας μου».
«Έχω φωνάξει και έχω σπρώξει κόσμο», είπε. «Κατά καιρούς ήμουν απαίσιος προϊστάμενος».
Πρόσθεσε τότε ότι ήθελε να «αλλάξει τα πράγματα» στο επάγγελμά του, καθώς και στο εστιατόριό του.
«Όταν αρχίσαμε να προσπαθούμε να αλλάξουμε την κουλτούρα στο Noma, το κάναμε για χάρη της δικής μας ευτυχίας», έγραψε ο Ρετζέπι. «Δεν περίμενα ότι αυτό θα μας έκανε και καλύτερο εστιατόριο. Αλλά το έκανε».
Εκπρόσωπος του εστιατορίου δήλωσε επίσης στην Daily Mail ότι αντιμετώπισε ένα «σημείο καμπής» το 2022, μετά το οποίο η εταιρεία εφάρμοσε «ουσιαστικές αλλαγές» στην ηγεσία, τη δομή, τις πρακτικές στον χώρο εργασίας και τις διασφαλίσεις των εργαζομένων.
Αυτά περιλαμβάνουν τη δημιουργία ενός ειδικού γραφείου HR, την καθιέρωση πλήρως αμειβόμενων θέσεων πρακτικής άσκησης και τετραήμερη εβδομάδα εργασίας.
Ο εκπρόσωπος πρόσθεσε επίσης ότι η εταιρεία έχει προσλάβει εξωτερική εταιρεία για να ελέγξει και να επανεξετάσει ανεξάρτητα τις πρακτικές της και είπε ότι στο Λος Άντζελες, κάθε ένας από τους τοπικούς υπαλλήλους που προσλαμβάνει κερδίζει περισσότερο από τον κατώτατο μισθό και του προσφέρεται δωρεάν ασφάλιση υγείας από την πρώτη ημέρα πρόσληψής του.
Οι καταγγελίες σε βάρος του Ρετζέπι έχουν αναζωπυρώσει τη συζήτηση για την κουλτούρα στις κουζίνες της υψηλής γαστρονομίας, έναν χώρο που για χρόνια κατηγορείται ότι λειτουργεί με εξαντλητικούς ρυθμούς και αυστηρή ιεραρχία.
